Welke automaat heb ik nodig? Keuzehulp per apparaat

Welke automaat per apparaat: de tabel

Dit is wat de keuzehulp per apparaat adviseert, als je geen handleiding bij de hand hebt. Staan op de typeplaat of in de installatiehandleiding andere waarden, dan gaan die voor. Bij een aardlekautomaat geldt overal 30 mA; het verschil zit in het type.

De stroom is de maximale stroom van het apparaat (I_b). De automaat (I_n) is minstens zo groot, en de kabel moet minstens de stroom van de automaat kunnen voeren. Welke kabeldikte daarbij hoort, reken je uit met de kabeldikte calculator.

Welke automaat voor een laadpaal?

Een laadpaal trekt urenlang zijn volle stroom. Daarom zit de automaat bij 16 A laadstroom een maat hoger, op 20 A, en bij 32 A laadstroom op 40 A. Zo schrijft Alfen het voor, en Zaptec, Easee en Peblar staan 40 A als maximum toe. De uitzondering is myenergi: die wil voor de zappi een automaat van 32 A met B-karakteristiek. Voor de karakteristiek geldt: B of C is toegestaan, C is aanbevolen tenzij de fabrikant iets anders zegt.

• 3,7 kW (1-fase, 16 A): 1P+N C20 (B20 mag ook).
• 7,4 kW (1-fase, 32 A): 1P+N C40 (B40 mag ook). Dat vraagt een aansluiting van 1x35 A of zwaarder.
• 11 kW (3-fase, 16 A per fase): 3P+N C20 (B20 mag ook). Past op een gewone 3x25 A-aansluiting.
• 22 kW (3-fase, 32 A per fase): 3P+N C40 (B40 mag ook). Vraagt 3x35 A of meer, of load balancing.

Elk laadpunt krijgt een eigen groep en een eigen aardlek van 30 mA, die je niet deelt met andere groepen. De praktische oplossing is een aardlekautomaat per laadpunt. Of type A genoeg is, hangt af van de lader: detecteert hij zelf gladde DC-lekstroom vanaf 6 mA (een RDC-DD), dan volstaat type A. Zo niet, dan is type B nodig. Een aardlekautomaat type B voeren we niet; dan wordt het een aardlekschakelaar type B alleen voor de laadgroep, met een installatieautomaat erachter.

Wat de fabrikant voorschrijft, per merk

Uit de installatiehandleidingen van de laders die we verkopen. Bij twijfel: de handleiding van jouw exemplaar gaat voor.

Past een laadpaal op je aansluiting?

Op de meest gangbare aansluiting van 3x25 A past een laadpaal van 11 kW (16 A per fase) zonder problemen. Een laadpaal van 22 kW laadt met 32 A per fase: meer dan de hoofdzekering van 25 A. Dat kan alleen met load balancing die de laadstroom terugregelt, of met een verzwaring naar 3x35 A. Reken die verzwaring wel door: voor 3x35 A betaal je in 2026 bij Liander, Stedin en Enexis 1.450 tot 1.500 euro per jaar meer netbeheerkosten dan voor 3x25 A (incl. btw). Voor een 1-fase laadpaal van 7,4 kW geldt hetzelfde: 32 A op één fase vraagt minimaal 1x35 A. Check je eigen aansluiting met de aansluitwaarde-check.

Zet je een groep van 40 A onder een hoofdzekering van 35 of 40 A, dan is die groep niet selectief: bij een fout kan de hoofdzekering eerder doorslaan dan de automaat, en zit het hele huis zonder stroom. Stel in dat geval de laadstroom lager in.

B of C karakteristiek: welke kies je?

De karakteristiek bepaalt bij welke stroom de automaat direct (magnetisch) afschakelt. Tegen overbelasting beveiligen B en C precies hetzelfde; het verschil zit alleen in de kortsluitstroom waarbij hij meteen ingrijpt. Volgens NEN-EN-IEC 60898-1 is dat bij een B-automaat 3 tot 5 keer de nominale stroom, bij een C-automaat 5 tot 10 keer.

• Kies B voor alles zonder grote inschakelstroom: verlichting, wandcontactdozen, kookplaat, oven, boiler, wasmachine en de omvormer van zonnepanelen.
• Kies C voor apparaten met een inschakelpiek: de compressor van een warmtepomp of airco, motoren en pompen. Bij een laadpaal is B of C toegestaan en is C aanbevolen, tenzij de fabrikant iets anders zegt: Zaptec, Enphase en SolarEdge bevelen C aan, myenergi schrijft B voor. Bij een hybride omvormer met batterij is C gangbaar.
• Schrijft de fabrikant iets voor, dan gaat dat voor. Vaillant wil een trage C-automaat bij de aroTHERM plus, Intergas B16 bij de Xtend, myenergi B32 bij de zappi.

De prijs van C: de automaat heeft een twee keer zo hoge kortsluitstroom nodig om direct af te schakelen. Aan het eind van een lange kabel is die stroom er niet altijd. Daardoor mag de kabel bij C ongeveer half zo lang zijn als bij B. In de tabel de maximale lengte volgens de standaardmethode (0,8 × 230 V aan het begin van de kabel, koper).

Met de werkelijke netimpedantie van een woning kan de maximale lengte bij C-automaten van 25 A en meer flink korter zijn. Vul in de kabeldikte calculator je gemeten impedantie in voor de echte waarde. Mag je een C-automaat in een woning gebruiken? Ja, zolang de kabel kort genoeg is voor deze uitschakeling. Over de verwarrende letter B (karakteristiek B is iets anders dan aardlek type B) lees je meer in aardlekschakelaar type A, AC of B.

Aardlek: 30 mA type A of type B?

Voor de eindgroepen in een woning is 30 mA de standaard: dat beschermt personen. Het type bepaalt welke lekstroom de aardlek kan zien. Type A ziet wisselstroom en pulserende gelijkstroom, en is voor nieuwe groepen de ondergrens. Type B ziet ook gladde gelijkstroom.

Gladde gelijkstroom kan ontstaan bij een laadpaal, de omvormer van zonnepanelen of een thuisbatterij en bij 3-fase frequentieregelaars. Een type A die gladde DC-lekstroom krijgt kan verzadigen en daarna ook een gewone fout missen. Daarom geldt:

• Laadpaal: type A als de lader zelf 6 mA DC detecteert, anders type B.
• Omvormer en thuisbatterij: type A als de fabrikant verklaart dat de omvormer geen gladde DC-foutstroom kan veroorzaken, anders type B. Solis verklaart dat expliciet, Enphase staat bij de IQ8 zelfs type AC toe, en geen van de omvormerfabrikanten die we nalazen eist type B. Solis adviseert 100 mA en Sofar voor de hybride HYD-serie minimaal 300 mA, tegen onterecht afschakelen; dat kan alleen op een groep zonder contactdozen of verlichting.
• Warmtepomp en airco: volg de handleiding, want hier lopen de fabrikanten uiteen. Vaillant (aroTHERM plus /6), Remeha (Elga Ace) en Bosch schrijven type B voor vanwege de frequentieomvormer, Panasonic noemt type A, en voor de nieuwere aroTHERM plus /8.1 noemt Vaillant ook type A. Weet je het niet, kies dan type B. Voor een airco is type A de ondergrens; Daikin vraagt een aardlek die geschikt is voor inverters.
• Alle andere groepen: type A.

De volledige uitleg over de types staat in aardlekschakelaar type A, AC of B: welke heb je nodig?

Aardlekautomaat per groep of achter een aardlekschakelaar?

Een aardlekautomaat combineert de automaat en de aardlek van één groep. Valt hij uit, dan gaat alleen die groep uit. Achter een aardlekschakelaar hangen meerdere groepen met elk een gewone installatieautomaat; bij een lekstroom gaan ze samen uit.

Voor zware apparaten adviseren we altijd een eigen aardlek: een laadpaal (verplicht per laadpunt), een warmtepomp, een omvormer, een thuisbatterij en 3-fase groepen. Zo zit je niet zonder verwarming als de wasmachine een lekstroom geeft. Verlichting, wandcontactdozen en huishoudelijke apparaten mogen achter een gedeelde aardlekschakelaar van 30 mA type A. In de editie van NEN 1010 waar het Besluit bouwwerken leefomgeving naar verwijst, staan maximaal vier eindgroepen achter één aardlekschakelaar van 30 mA. De nieuwere NEN 1010:2020 kijkt in plaats daarvan naar de lekstroom: die mag hooguit 30% van de aanspreekstroom zijn, dus 9 mA bij een aardlek van 30 mA. Hoe je beide aansluit, staat in hoe sluit ik een aardlekschakelaar of automaat aan? Voor 3-fase groepen is er welke aardlekbeveiliging heb je nodig voor krachtstroom?

6 kA of 10 kA?

Het kortsluitvermogen (in kA) is de grootste kortsluitstroom die de automaat nog veilig kan onderbreken. In een woning is 6 kA gangbaar: Hager noemt in zijn toepassingstabel 4,5 tot 6 kA voor woningbouw en 6 tot 10 kA voor utiliteitsbouw. Een vaste maximale kortsluitstroom geven de netbeheerders niet op; de installatie moet bestand zijn tegen wat de netbeheerder ter plaatse verwacht. De hoofdzekering vóór de groepenkast mag als back-up-beveiliging dienen. Let op bij 3-fase aardlekautomaten: sommige zijn maar 4,5 kA. In een bedrijfspand, of bij twijfel, kies je 10 kA en vraag je de kortsluitstroom op bij de netbeheerder.

Veelgemaakte fouten

1. Een laadpaal achter de bestaande aardlekschakelaar. Elk laadpunt heeft een eigen aardlek nodig. En is die bestaande een type A zonder dat de lader 6 mA DC detecteert, dan beschermt hij in het slechtste geval niets meer, ook de andere groepen niet.
2. Een kookgroep op twee losse 1-fase aardlekautomaten. Een perilex-kookgroep deelt de nul. Twee losse aardlekken zien dan elk een onbalans en schakelen af zodra je kookt.
3. Een C40 op een lange kabel naar de laadpaal. Bij 40 A en 6 mm² mag de kabel met C ongeveer half zo lang zijn als met B. Reken het na, of kies B als de fabrikant dat toestaat.
4. Bij een omvormer de handleiding overslaan. Een omvormer tot 3,68 kW past op een B16, maar sommige fabrikanten schrijven een grotere automaat voor. Volg dan de handleiding en reken de kabel na met de kabeldikte calculator.
5. Een 3-fase aardlekautomaat met een te laag kortsluitvermogen. Sommige 3-fase aardlekautomaten zijn 4,5 kA. Kijk op het typeplaatje; wij adviseren minimaal 6 kA.
6. Een type AC uit een oude voorraad. Type AC ziet alleen wisselstroom en is verouderd. Bij apparaten met elektronica kan een lekstroom pulserende gelijkstroom zijn; gebruik voor een nieuwe groep minimaal type A.
7. Vergeten dat de klem van de laadpaal een maximum heeft. Een Zaptec Go neemt maximaal 6 mm² op. Leg je voor de spanningsval 10 mm², dan heb je een verloopdoos nodig. Kijk ook in Zaptec Go 2 of Pro.